BAZI TAHRBATSIZ DENEY METOTLARININ VAKUM 
UYGULANMI BETONLARIN BASIN DAYANIMLARININ 
BELRLENMESNDEK PERFORMANSLARININ 
NCELENMES 


ZET 

Bu almada, baz tahribatsz test metotlarnn vakum uygulanm betonlarn basn dayanmlarnn 
belirlenmesindeki performanslar incelenmitir. Bunun iin ayn karmdaki betona farkl srelerde vakum 
uygulanarak 3 farkl zellikte beton hazrlanm, bu betonlarda tahribatsz test metotlarndan windsor probe 
penetrasyon testi, beton test ekici ile yzey sertlii ve ultrases gei hz deneyleri yaplmtr. Ayrca, beton 
bloklardan alnan karot rneklerin tek eksenli basn dayanm deerleri belirlenmitir. Karot rneklerin tek 
eksenli basn dayanm deerleri ile tahribatsz test metotlaryla belirlenen basn dayanm deerleri 
karlatrlm, sonu olarak karot rneklerden elde edilen basn dayanmlarn, windsor probe penetrasyon testi 
ortalama % 2.5, schmidt ekici % 5.4, bileik metot ise % 3.5 yaklaklkla belirlemitir.  

1. GR 
teknolojilerden yararlanlr. Vakum uygulamas da bu 
teknolojilerden biridir. Vakum uygulanmas ile beton 
Kompozit bir malzeme olan beton, gnmz yap 
yzeyinden 15 cm derinlie kadar olan ksmndan, 
retiminin en nemli malzemesidir. Karma giren ilenebilirlik iin konulmu olan su ile oluan hava 
malzemelerin kalitesi, karm oran, betonun boluklar alnr. Bylece karmn su muhtevas 
karlmas, tanmas, yerletirilmesi ve kr betonun azaltlarak daha iyi bir su/imento oranna ulalr. 
performansna etki eden nemli parametrelerdir. Su/imento orannn azaltlmas betonun hem fiziksel 
Beton kalitesinin artrlmas amac ile taze betonun hem de mekanik zelliklerinin iyilemesine sebep 
yerletirilmesinde ve krnde baz gelimi 
olur. Bu ilemle 3 gnlk betonun dayanmndaki 


M. Erdal ve O. imek Baz Tahribatsz Deney Metotlarnn Vakum Uygulanm Betonlarn Basn Dayanmlarnn... 
art 
% 100, 28 gnlk betonun dayanmnda art ise 
% 50 olmaktadr. Ayrca betona vakum uygulamas 
erozyona, anmaya ve devirsel donma zlmelerine 
kar diren kazandrmaktadr. Bu ilemle betonun 
bzlme ve atlama yatknl da azalmaktadr. 
Vakumlanm betonun dier bir avantaj da erken 
katlama ve sertlemedir. Bu durum baz koullarda 
kalplarn daha erken kaldrlabilmesine olanak salar. 
Vakumlu beton, geni saha betonlarnda, yollarda, 
terminallerde, otoparklarda ve zellikle anmaya 
maruz olan demelerde kullanlmaktadr [1]. 

Beton kalitesinin tespitinde kullanlan en nemli 
parametrelerden birisi basn dayanmdr. Basn 
dayanm, eksenel basn yk etkisi altndaki 
betonun krlmamak iin gsterebilecei direnme 
kabiliyeti olarak tanmlanmaktadr [2,3]. Beton basn 
dayanmnn belirlenmesinde kullanlan standart 
metot, silindir veya kp numuneleri taze betondan 
hazrlamak ve belirli yalarda bu numuneleri krarak 
basn dayanmn belirlemektir [4,5]. Bu yntem, 
rnek alnmas, bakm, kr, deneyin yapl ve 
sonucun alnmas aamalaryla kolay bir yntemdir. 
Ancak, silindir veya kp rneklerin, yerindeki betonu 
tam temsil edememesi, kr koullar, dkm 
srasndaki sktrma ileminin ve test koullarnn 
her zaman ayn olmamas 
gibi nedenler, basn 
dayanmnn bu ekilde belirlenmesini sakncal hale 
getirmektedir [4]. 

Standart metot, sadece yeni ina edilmekte olan 
yaplarn beton basn dayanmlarnn belirlenmesinde 
kullanlabilir. Eer mevcut yaplm bir yapnn beton 
basn dayanm belirlenecekse, bu durumda 
kullanlacak en yaygn metot, sertlemi betondan 
kesilerek kartlan karot rneklerin krlmaya tabi 
tutulduklar metottur. Ancak, bina elemanndan karot 
alnmas ve bu ekilde betonun basn dayanmnn 
belirlenmesi, yap elemannn kesitinin azalmasna ve 
dolaysyla da tama kapasitesinin dmesine neden 
olmaktadr. Ayrca bu yntem, hem zaman alcdr 
hem de ekonomik deildir [4]. 

Beton basn dayanmnn belirlenmesinde, yukarda 
belirtilen metotlardan baka, yap elemanna zarar 
vermeyen, uygulamas kolay tahribatsz deney 
metotlar da kullanlmaktadr. Schmidt ekici ile 
yzey sertliinin belirlendii deney metodu, yap 
elemanna zarar vermeyen, kolay ve hzl bir yntem 
olmas nedeniyle en yaygn kullanlan metottur. 
Ancak bir ok kii tarafndan bilinsizce 
kullanlmakta ve deney sonular yanl deerlendirilmektedir. 
Ayrca schmidt ekici, sadece beton yzeyi 
ile ilgili bilgi vermekte, betonun i yapsn 
yanstamamaktadr. Dolays ile bulunacak sonular, 
betonun gerek basn dayanmn vermez, sadece 
tamamlayc ve yararl ek bilgiler verebilir [6]. 

Dier bir tahribatsz test metodu da, ultrasonik test 
cihaz olarak adlandrlan bir cihaz vastasyla 

sertlemi betonun ierisinden geirilen ses 
dalgalarnn hznn lld ve betonun basn 
dayanm hakknda bir bilgi elde edildii metottur [3]. 

Yukarda saylan btn bu metotlarn dnda A.B.D., 
Kanada ve Avrupa lkelerinde yaygn olarak 
kullanlan windsor probe penetrasyon test yntemi de 
mevcuttur. Windsor probe test cihaznn reticileri, bu 
yntemin betonun basn dayanmn en ok % 5 hata 
ile belirlediini iddia etmektedirler [7]. Windsor 
probe penetrasyon test metodunda; beton basn 
dayanm, patlayc 
ykl elik bir sondann, betonun 
yzeyinden ieri girmesi ve betona girme derinliinin 
llmesiyle belirlenmektedir. Sonda yzeyden ieri 
ne kadar az girerse, betonun basn dayanm o kadar 
yksek demektir [7-10]. 

Windsor Probe Test System Inc. tarafndan, Windsor 
probe penetrasyon testinin karot testi kadar iyi 
sonular verdii ve betonun basn dayanmnn 
belirlenmesinde alternatif bir metot olarak tercih 
edilmesi gerektii ifade edilmitir [10]. 

Swamy ve Al-Hamed, Windsor probe test metodu ile 
karot dayanm testlerinin sonularn, standart olarak 
hazrlanan kp numunelerinin sonularyla 
karlatrmlardr. almann sonularna gre; 
karot numunelerin basn dayanmlar ile Windsor 
probe penetrasyon test metodu ile bulunan 
dayanmlar, 28 gn sonunda krlan standart kp 
numunelere yakn sonular vermitir [11]. 

Gaynor, Windsor Probe test sisteminin, geleneksel 
karot testinde ihtiya duyulan hassasiyeti saladn 
ve Schmidt ekicinin kullanlabilecei her yerde 
rahatlkla kullanlabileceini aklamtr. Gaynor, 
ayrca Windsor Probe test sisteminin ve Schmidt 
ekicinin zel betonlarn basn dayanmlarnn 
tahmininde yeterli hassasiyeti salamadn belirtmi 
her iki yntemin de, yksek yada dk dayanmdaki 
betonlarn, yapdaki yerini belirlemekte kullanlmamas 
gerektiini sylemitir [12]. 

Erdal vd., Windsor probe penetrasyon test metodunun 
hzl ve kolay uygulanabilme zelliklerinin yannda, 
dier tahribatsz test metotlarna gre daha gvenilir 
olmas bakmndan, bir yapnn beton basn 
dayanmn belirlerken alternatif bir test metodu 
olarak kullanlabileceini, ancak bu metodun da, dier 
tahribatsz test metotlar gibi, yapdan alnan karot 
numuneler ile kalibre edilmesi gerektiini 
sylemilerdir [13]. 

Kopfa gre; karot testi, basn dayanmn direkt 
olarak ltnden yerinde dayanm lmek iin en 
gvenilir yntem olarak grnmektedir, malzeme 
kompozisyonu ve deney artlarnn belirli snrlar 
ierisinde, Windsor probe testinden elde edilen veriler 
ile dayanm arasnda yeterli hassasiyette bantlar 
elde etmek mmkndr ve Windsor probe testi, karot 

Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 1, 2006 


Baz Tahribatsz Deney Metotlarnn Vakum Uygulanm Betonlarn Basn Dayanmlarnn... M. Erdal ve O. imek 

testinin yerine tatmin edici bir ekilde kullanlabilir 
[14]. 

Malhotra ve Painter, hem Windsor probe testinin, hem 
de Schmidt ekici testinin, betonun kalitesini greceli 
olarak tahmin etmenin bir yolu olduunu 
sylemilerdir. Geri tepme saylar ile sondann 
betona girme derinlii arasndaki bantlar yazarlar 
tarafndan aklanmtr. Sondann betona 50 mmye 
kadar girmesi nedeniyle Windsor probe testi 
sonularnn, sadece bir yzey sertlik deneyi olan 
Schmidt ekici deney sonularndan daha anlaml 
olduunu belirtmilerdir [15]. 

Caretta ve Malhotra, laboratuvarda 1. gnden 3. gne 
kadar Windsor probe penetrasyon testlerinin 
sonularnn deikenliini kullanarak, kalp alma 
zamann belirlemek amacyla betonun erken 
dayanmnn tahminini incelemilerdir. Penetrasyon 
testleri, 300x1220x1220 mmlik beton demelerde 
1., 2. ve 3. gnlerde gerekletirilmi ve bununla 
birlikte basn deneyleri iin demeden silindir 
karotlar alnmtr. Test verilerinin analizlerinden, 
eki deneyinden farkl olarak Windsor probe 
penetrasyon testinin betonun erken dnem dayanmn 
kabul edilebilir bir hassasiyette tahmin edilebildiini 
ve bylelikle betonarme inaatlarda kalp alma 
zamanlarnn gvenle belirlenmesinde kullanlabilecei 
sonucuna varmlardr [16]. 

Franco ve arkadalar, Windsor probe test metodunu, 
talyada Cagliari, Gioia Tauro ve Chioggia 
blgelerinde dalga kran olarak kullanlan dolosse 
bloklar ve tetrapodlar zerinde betonun 
performansn deerlendirmek iin kullanmlardr. 
Aratrmaclar, bu almalar sonucunda tahribatsz 
deneylerden Ultrasonik deney metodu sonularnn, 
Windsor probe penetrasyon direnci deney metotlar 
sonularna gre daha gvenilir deerler verdiini 
belirtmilerdir [17]. 

Bungey, otoyol ve kpr demesinde Windsor probe 
test yntemini baaryla gerekletirmitir. Yol 
normal kullanmdayken, sondalama ilemi demenin 
altndan kk, hareketli, hidrolik bir platform 
yardmyla gerekletirilmitir. Bungey, 18 sonda 
setini (54 sonda) 6 saatte yerletirmi ve bu 
almayla ilgili sonular yaynlamtr. Bungeye 
gre; Bilinmeyen bir betonun mukavemetinin 
tespitinde, deney anlaml sonular versin yada 
vermesin, sadece agrega sertliine gre belirlenmi 
sonularn yetersiz olduunu belirtmitir [18]. 

Bu almann amac; Amerikada ve Avrupa 
lkelerinde yaygn olarak kullanlan, fakat lkemizde 
henz yeterince tannmayan tahribatsz deney 
metotlarndan, Windsor Probe Penetrasyon Testi 
(WPPT) ile betonun basn dayanmn belirlemektir. 
Ayrca, belirlenen basn dayanm deerlerini dier 
baz tahribatsz deney metotlar ve karot 

numunelerden elde edilen basn dayanm 
deerleriyle karlatrmaktr. Bunun iin  ayr 
artta hazrlanan ayn boyutlardaki C 20 test 
numuneleri WPPT, geleneksel ve dier tahribatsz 
testlere tabi tutulmutur. Elde edilen deneysel 
sonular birbirleriyle karlatrlmtr. 

2. DENEYSEL ALIMA 
Deneysel alma, numunelerin retimi, kr, 
tahribatsz deneylerin uygulanmas, karot numune 
alnmas, deneye hazrlanmas 
ve karot numunelerde 
lm ve basn deneyinin yaplmas aamalarndan 
olumaktadr. 

2.1. Malzemeler 
Bu aratrmada; beton agregas olarak krma akl ve 
krma kum, P 42.5 portland imentosu ve ime suyu 
kullanlmtr. Beton retiminde 1 m3 karma giren 
malzeme miktarlar Tablo 1de verilmitir. 

Tablo 1. Beton karmna giren malzeme miktarlar 

Malzeme Miktar 
Krma akl (16-25 mm) 334 kg 
Krma akl (4-16 mm) 632 kg 
Krma Kum (0-4 mm) 761 kg 
imento (P 42.5) 426 kg 
Su 190 lt 

2.2. Beton Karmnn Hazrlanmas, 
Yerletirilmesi, Vakum Uygulanmas ve Kr 
Karmn hesaplanmasnda C 20 deerleri esas 
alnm ve hazrlanan karmn kme deeri 20 cm 
olarak llmtr. Betona vakum uygulamasnn 
yaplabilmesi ve zeminden kaynaklanan atlaklarn 
nlenebilmesi iin, beton dkm ncesi kalplarn 
altna polietilen rt serilmitir. 

Kalplara, hazr beton tesislerinden getirilen beton 
srayla doldurulmu, sktrma ilemi doldurulan 
kalplar zerinde vibratrl yzen mastar kullanlarak 
gerekletirilmitir (ekil 1). Vibratrl yzen mastar 
ile sktrma ilemi, btn kalplar zerinde eit 
srelerde uygulanmtr. Daha sonra yzeye vakum 
rts serilmi (ekil 2), kalplarn birincisine 34 
dakika, ikincisine 17 dakika vakum uygulanmtr 
(ekil 3). nc kalba herhangi bir uygulama 
yaplmam ve referans beton olarak dnlmtr. 
Vakum ilemi bittikten sonra, vakum rts kaldrlp 
beton yzeyi, helikopter yardmyla perdahlanmtr 
(ekil 4). 

Bundan sonra 34 dakika vakum uygulanm betona 
Tam Vakumlu Beton (TVB), 17 dakika vakum 
uygulanm betona Yarm Vakumlu Beton (YVB) 
ve herhangi bir vakum uygulamas yaplmam betona 
da Referans Beton (RB) denilecektir. 

Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 1, 2006 


M. Erdal ve O. imek Baz Tahribatsz Deney Metotlarnn Vakum Uygulanm Betonlarn Basn Dayanmlarnn... 
ekil 1.Betonun vibratrl mastar ile sktrlmas
ekil 2. Vakum rts serilmesi 
ekil 3. Vakum ileminin uygulanmas
ekil 4. Yzeyin helikopter mastarla dzeltilmesi 
2.3. Beton Demede Yaplan Deneyler 
Dorudan beton deme zerinde Windsor probe 
penetrasyon deneyi ve beton test ekici ile yzey 
sertlii deneyleri yaplm, ultrases gei hz ve 
basn dayanm deneyleri iin karot numuneler 
alnmtr. 

2.3.1. Windsor probe penetrasyon deneyi 
Penetrasyon testinde; 575 ft/lbslik bir enerji salayan 
Windsor probe penetrasyon test cihaz kullanlmtr. 
Penetrasyon deneyinde beton yzeylerine 15er 
noktada deneme yaplm (ekil 5), sondalarn 
betonun ierisine girmeyen ksmlar llmtr. 
lme ilemi iin ayarl, derinlik gstergeli lme 
cihaz kullanlmtr (ekil 6). 

ekil 5. Windsor probe penetrasyon testinin 
uygulanmas
ekil 6. Sondann beton yzeyi dnda kalan 
ksmnn llmesi 
Penetrasyon dayanm deneyi ASTM C 803 
standardnda belirtilen esaslara uygun olarak 
gerekletirilmi [19], deney sonucunda beton 
yzeyinde oluan atlak ekil 7de gsterilmitir [20]. 
lme ilemlerinden sonra Ek 2de verilen ve 
agregann Mohs sertlik deeri ile ilikilendirilen tablo 
yardmyla betonun basn dayanm bulunmutur. 
Mohs sistemi, minerallerin sertliini 1den 10a kadar 
derecelendiren, uluslar aras kabul grm bir 
sistemdir. Yeni hazrlanm bir betonun iindeki 
agregann sertliini belirlemek iin, en iyisi, karm 
i sahasna gtrlrken iinden agrega numuneleri 
almak veya eski bir beton test edilecekse yzeyde 

Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 1, 2006 


Baz Tahribatsz Deney Metotlarnn Vakum Uygulanm Betonlarn Basn Dayanmlarnn... M. Erdal ve O. imek 

bulunan bir agregann yerini belirlemek gerekir. 
Agrega belirlendikten sonra numaralanm dokuz adet 
mineralden oluan kit kullanlarak agregann Mohs 
deeri belirlenir. Agregay izme ilemine, sertlii 9 
olan ta ile balanr ve agrega izilir. Eer izik aa 
kmadysa sertlii 8 olan ta 
denenir. Bu ilem, izik 
ortaya kana kadar srdrlr. En son izik 
grnmeyen tan zerindeki say agregann Mohs 
deeridir [5,10]. 

ekil 7. Sondasnn betona saplanmasyla 
yzeyde oluan atlak 
2.3.2. Schmidt ekici yzey sertlii deneyi 
Yzey sertlii deneyinde; 0.225 kgm darbe enerjisi 
olan N tipi geri tepmeli eki (Schmidt ekici) 
kullanlmtr. Schmidt ekici ile, demeler zerinde 
200er adet okuma yaplmtr. Yzey sertlii 
okumas, ASTM C 805 standardnda belirtilen 
esaslara uygun olarak . = -90o a ile beton yzeyi 
kuru iken yaplmtr [21]. 

2.4. Karot Numunelerinin Hazrlanmas 
Deneylerde kullanmak amacyla hazrlanan deme 
betonlarndan, 20er adet 75 mm apnda karot 
rnekler alnmtr [22]. Karot rneklerin alt 
ksmlarndaki eri yzeyler, numunenin boyu 150 
mm olacak ekilde sulu sistem ta kesme makinesiyle 
kesilmitir. 

2.5. Karot rneklerinde Yaplan Deneyler 
Deneye hazrlanan karot numunelerinde aada 
akland gibi sras ile ultrases lm ve basn 
deneyi yaplmtr. 

2.5.1. Ultrases deneyi 
Ultrases gei hz deneyi, 20 adet karot rnek 
zerinde gerekletirilmitir. Beton numunelerde 
ultrases gei hz lm, numunelerin zemine temas 
eden yzeylerine dik dorultuda yaplm ve numune 
boyunca ultrases gei sresi, mikro saniye cinsinden 
llmtr. Ultrases gei hz deneyi, ASTM C 597 
standardna uygun olarak yaplmtr [23]. 

Betonun basn dayanmn belirlemek iin elde 

edilen ultrases gei hz deerleri (V) ile Schmidt 
ekici geri tepme saylar (R) birlikte kullanlmtr. 
Her numune iin ayr ayr ortalama basn dayanm 
deerleri aada verilen forml kullanlarak 
belirlenmitir. Bu forml 62 datann kullanld 
ultrases hz (V) ve schmidt ekici yzey sertlii (R) 
deerleri arasnda yaplan regrasyon analizi 
sonucunda en yksek korelasyon katsays (r=0.996) 
ile basn dayanm ( .b ) deeri belirlenebilmektedir. 

Yazarlar bu forml ile, kendi antiye datalar iin 5, 
literatrde rapor edilen eitli beton datalar iin ise en 
fazla 10 dzeyinde hata ile sonular 
belirleyebildiini ifade etmilerdir [24]. 

Log. 
b= 
3.119 Log(R3V 4) 
- 
5.890 (1) 

Eitlikte; 
.b : Basn dayanm (N/mm)
, 


R : Geri tepme says, 
V : Ultrases gei hz (km/s)dr. 
2.5.2. Basn deneyi 
Tek eksenli basn deneyinde, 3000 kN ykleme 
kapasiteli, dijital kumanda niteli ve ykleme hz 
kontroll basn test cihaz kullanlmtr. Tahribatsz 
deneyleri tamamlanan numuneler, ykleme hz 1 
kN/s olarak ayarlanan preste krlarak basn dayanm 
deerleri belirlenmitir (ekil 8). Basn dayanm 
deneyi, ASTM C 39 standardna gre yaplmtr [25]. 

3. BULGULAR 
Ayn zellikteki beton ile hazrlanan ve farkl 
srelerde vakum uygulanan 3 grup rnek zerinde 
gerekletirilen 4 ayr deney tr verilerine ait 
varyans analizi sonular Tablo 2, LSD testi sonular 
ise Tablo 3te verilmitir. 

ekil 8. Basn deneyi dzenei 
Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 1, 2006 


M. Erdal ve O. imek Baz Tahribatsz Deney Metotlarnn Vakum Uygulanm Betonlarn Basn Dayanmlarnn... 
Tablo 2. Deney trlerine 
gre varyans analizi sonular 

Deney Tr Varyansn 
Kayna 
Serbestlik 
Derecesi 
Kareler 
Ortalamas 
F Anlamllk 
Dzeyi 
Tek Eksenli Basn 
Dayanm Deneyi 
Gruplar aras 
Gruplar ii 
2 
57 
154.1 
5.5 28.1 0.01 
Windsor Probe Penetrasyon 
Test Yntemi 
Gruplar aras 
Gruplar ii 
2 
42 
219.4 
11.5 
19.0 0.01 
Schmidt ekici le Yzey 
Sertlii Deneyi 
Gruplar aras 
Gruplar ii 
2 
597 
2496.4 
9.4 
266.4 0.01 
Birleik Metot le 
Basn Dayanm Tayini 
Gruplar aras 
Gruplar ii 
2 
57 
480.0 
1.6 
299.1 0.01 

Tablo 3. Deney trlerine gre LSD testi sonular 

Deney Tr, birimi 
Beton eitleri ve Farkllk 
Karlatrmas 
Byklk 
Sralamas 
Beton 
Tipi TVB YVB RB Beton 
Tipi 
Aritmetik 
Ortalama 
Tek Eksenli Basn 
Dayanm Deneyi 
(N/mm) 
TVB 
YVB 
RB 
f* 
f* 
f* 
f* 
f* 
f* 
TVB 
YVB 
RB 
34.5 
32.3 
29.0 
Windsor Probe 
Penetrasyon Test 
Yntemi (N/mm) 
TVB 
YVB 
RB f* f* 
f* 
f* 
TVB 
YVB 
RB 
34.1 
32.6 
26.8 
Schmidt ekici le 
Yzey Sertlii Deneyi 
(N/mm) 
TVB 
YVB 
RB f* f* 
f* 
f* 
TVB 
YVB 
RB 
35.8 
35.6 
29.6 
Birleik Metot le 
Basn Dayanm Tayini 
(N/mm) 
TVB 
YVB 
RB 
f* 
f* 
f* 
f* 
f* 
f* 
TVB 
YVB 
RB 
34.3 
32.9 
25.2 

(f*) .= 0.01 anlamllk dzeyinde fark vardr. 

3.1. Tek Eksenli Basn Deneyi le Beton Basn 
Dayanm 
Tek eksenli basn deneyi ile belirlenen basn 
dayanm verilerine gre; Betonlarn basn dayanm 
deerleri arasnda, .=0.01 anlamllk dzeyinde 
istatistiki anlamda farkllk vardr (Tablo 2). 

En kk ortalama basn dayanm deeri 29.0 
N/mm ile referans betonda, en byk ortalama basn 
dayanm deeri ise 32.3 N/mm ile tam vakumlu 
betonda grlmtr (Tablo 3). Betonlar arasndaki 
bu dayanm fark yaplan tm tahribatsz deneylerle 
ve daha nce yaplm bir ok aratrmayla paralellik 
gstermektedir. 

Karotlarn preste krlarak belirlenmi basn 
dayanmlar ile tahribatsz metotlarla belirlenmi 
basn dayanmlar arasndaki ilikiyi grebilmek iin 
regrasyon analizi yaplm ve analiz sonucunda en iyi 
iliki, r2=0.9525 regrasyon katsays ile Windsor 
probe test ynteminde grlmtr. Bu iliki bileik 
metotta r2=0.9237, Schmidt ekicinde ise 
r2=0.8495dir (ekil 9). 

3.2. Windsor Probe Penetrasyon Test Yntemi 
Windsor probe penetrasyon test yntemi ile belirlenen 
basn dayanm verilerine gre; Tam ve yarm 
vakumlu beton basn dayanm deerleri arasnda 
.=0.01 anlamllk dzeyinde fark olmad, ancak 
vakumlu betonlarn basn dayanm deerleriyle, 
referans betonun basn dayanm deerleri arasnda 
.=0.01 anlamllk dzeyinde istatistiksel anlamda 
farkllk olduu grlmtr (Tablo 2). 

En kk ortalama basn dayanm deeri 26.1 
N/mm ile referans betonda, en byk ortalama basn 
dayanm deeri ise 34.1 N/mm ile tam vakumlu 
betonda grlmtr (Tablo 3). 

3.3. Schmidt ekici Yzey Sertlii Test Yntemi 
Schmidt ekici yzey sertlii deneyi ile belirlenen 
basn dayanm verilerine gre; Tam vakumlu ve 
yarm vakumlu beton basn dayanm deerleri 
arasnda, .=0.01 anlamllk dzeyinde fark olmad, 
ancak vakumlu betonlarn basn dayanm deerleriyle, 
referans betonun basn dayanm deerleri 
arasnda .=0.01 anlamllk dzeyinde istatistiksel 
anlamda fark olduu grlmtr (Tablo 2). 

Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 1, 2006 


Baz Tahribatsz Deney Metotlarnn Vakum Uygulanm Betonlarn Basn Dayanmlarnn..
. 
M. Erdal ve O. imek 

36
35
34
33
32
31
30
29



Bileik Metot-Karot 
28 
Rsq = 0.9237 
27



Schmidt ekici-Karot 
26 
Rsq = 0.8495 
25 


Windsor Probe-Karot 
24 
Rsq = 0.9525 
28 2930 3132 3334 35 

Karot Ortalama Basn Dayanm (N/mm) 

ekil 9. Karotlarn ortalama basn dayanmlar ile tahribatsz yntemlerle belirlenmi 

ortalama basn dayanmlar arasndaki iliki 

Ortalama Basn Dayanm (N/mm) 

En kk ortalama basn dayanm deeri 29.6 
N/mm ile referans betonda, en byk ortalama basn 
dayanm deeri ise 35.8 N/mm ile tam vakumlu 
betonda grlmtr (Tablo 3). 

3.4. Bileik Metot 
Bileik metotla belirlenen basn dayanm verilerine 
gre; Betonlarn basn dayanm deerleri arasnda, 
.=0.01 anlamllk dzeyinde istatistiki anlamda 
farkllk olduu (Tablo 2). 

En kk ortalama basn dayanm deeri 25.2 
N/mm ile referans betonda, en byk ortalama basn 
dayanm deeri ise 34.3 N/mm ile tam vakumlu 
betonda grlmtr (Tablo 3). 

4. SONULAR 
Referans olarak hazrlanm betonun basn 
dayanmn, 17 dakika vakum uygulamas ilemi 
% 9.44, 34 dakika vakum uygulamas ilemi ise % 

15.98 orannda artrmtr. 
Beton karot numunelerin preste krlmasyla elde 
edilen basn dayanmlarn, Windsor Probe 
Penetrasyon Testi, ortalama % 2.5, Schmidt ekicinde 
% 5.4, bileik metot ise % 3.5 yaklaklkla 
belirlemitir. 

Yukarda belirtilen sonular nda; Windsor Probe 
Penetrasyon Test metodu, hzl ve kolay 
uygulanabilme zelliklerinin yannda, dier 
tahribatsz test metotlarna gre daha gvenilir 

gzkmektedir. Bundan dolay bir yapnn beton 
basn dayanmn belirlerken, alternatif bir test 
metodu olarak dnlebilir. Ancak, bu metot da, 
dier tahribatsz test metotlar gibi, yapdan alnan 
karot numuneler ile kalibre edilmelidir. 

Windsor probe penetrasyon testi, retici firma 
tarafndan sadece agrega sertlii ile ilikilendirilmitir. 
Betonun basn dayanmnda agrega 
sertliinin yannda, agregann tipi, ekli ve maksimum 
tane apnn da etkili olduu, sondann betona girme 
derinliini etkileyebilecei gz nnde bulundurulmal, 
beton karm oranlar, nem ierii, kr ekli 
ve yzey artlar gibi parametreler de incelenmelidir. 

Ayrca, betonun ya ve karbonatlama derinlii de 
dayanm etkileyebilecek nemli parametrelerdir. 
Bilindii gibi karbonatlama, betonun fiziksel ve 
kimyasal zelliklerini, yzeyin altnda belirli bir 
derinlie kadar deitirebilir ve bu deiikliin de 
sonda penetrasyon derinliini etkileyebilecei dikkate 
alnmaldr. 

KAYNAKLAR 

1. 
Neville, A. M., Properties of Concrete, 
Longman Scientific & Technical, New York, 
U.S.A., 1993. 
2. 
Erdoan, T. Y., Betonda Kalite Sorunlar ve 
Yaplarda Beton Kalitesinin nemi. yi Beton, 
Kuzey Kbrs 1. Beton Kongresi, Atatrk Kltr 
Merkezi, Lefkoe, 1990. 
3. 
Erdoan, T. Y., Beton, METU Press Publishing 
Company, Ankara, 2003. 
Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 1, 2006 


M. Erdal ve O. imek 
Baz Tahribatsz Deney Metotlarnn Vakum Uygulanm Betonlarn Basn Dayanmlarnn... 
4. 
Erdoan, T.Y., zer, ., An Evaluation of 
Different Test Methods to Determine Concrete 
Compressive Strength, Fourth International 
Conference on Concrete Technology in 
Developing Countries, Gazimausa, Turkish 
Republic of Northern Cyprus, 1996. 
5. 
Long, A. E., Henderson, G.D., Montgomery F.R., 
Why Assess The Properties of Near-Surface 
Concrete, Construction and Building 
Materials, V.15, p.65-79, 2001. 
6. 
TS 3260, Beton Yzey Sertlii Yolu le Yaklak 
Beton Dayanmnn Tayini, Trk Standardlar 
Enstits, Ankara, 1978. 
7. 
WPS 500 Windsor Probe Test Sistemi 
Kullanm Klavuzu, NDT Windsor Systems 
Inc., Chicago, U.S.A, 1994. 
8. 
Mehta, P.K., Concrete Structure, Properties 
and Materials, Prentice-Hall, Inc., s.336, New 
Jersey, U.S.A, 1986. 
9. 
Mallick, D.V., Ben-Zeitun A., UPV Method of 
Testing In-situ Concrete, Proceedings of The 
First International Conference on Concrete 
Technology for Developing Countries, Amman, 
Libya, 1983. 
10. 
Windsor Probe Test System, Inc., Compressive 
Strength Testing of Concrete, Elmwood, U.S.A, 
1970. 
11. 
Swamy, R.N. and Al-Hamed, A.H.M.S., 
Evaluation of The Windsor Probe Test to Assess 
In-situ Concrete Strength, Proc. Inst. Civil 
Engineering, Part 2, England, 1984. 
12. 
Gaynor, R.D., In-place Strength of Concrete - A 
Comparison of Two Test Systems, Presented at 
39th Annual Convention of The National Ready 
Mixed Concrete Association, Published with 
NRMCA Tech., Information Letter No. 272, 
New York, U.S.A, 1969. 
13. 
Erdal, M., imek O., Arunta, H. Y., High 
Technology Usage for The Quality Control of 
Concrete, 3rd International Advanced 
Technologies Symposium, Ankara, Turkey, 
August, 18-20, 2003. 
14. 
Kopf, R.J., Cooper, C.G., and Williams, F.W., 
In-situ Strength Evaluation of Concrete Case 
Histories and Laboratory Investigations, Concr. 
Int. Design and Construction, U.S.A, 1984. 

15. 
Malhotra, V.M., and Painter, K.P., Evaluation of 
The Windsor Probe Test For Estimating 
Compressive Strength of Concrete, Mines 
Branch Investigation Rep. IR 71-1, Ottowa, 
Canada, 1971. 
16. 
Carette, G.G., and Malhotra V.M., In-situ tests: 
Variability and strength prediction of concrete at 
early ages, Malhotra, V.M., Ed., ACI, Spec. 
Publ., U.S.A., 1984. 
17. 
Franco, L., Noli, A., Girolamo, P.D., Ercolani, 
M., Concrete strength and durability of 
prototype tetrapods and dolosse: Results of field 
and laboratory tests, Coastal Engineering, 40, p 
207-219, 2000. 
18. 
Bungey, J.H., Testing of concrete in structures, 
2nd edition, Surrey University Press, 65-75, New 
York, U.S.A., 1989. 
19. 
ASTM C 803/C 803M., Standard Test Method 
for Penetration Resistance of Hardened Concrete, 
ASTM, U.S.A., 1999. 
20. 
Erdal, M., Beton Basn Dayanmnn Baz 
Tahribatsz Test Yntemleriyle Belirlenmesi,
Yksek Lisans Tezi, Gazi ni., Fen Bil. Enst., 
Ankara, 2002. 
21. 
ASTM C 805, Standard Test Method for 
Rebound Number of Hardened Concrete, ASTM, 
U.S.A, 1997. 
22. 
ASTM C 42/C 42M, Standard Test Method For 
Obtaining And Testing Drilled Cores and Sawed 
Beams of Concrete, ASTM, U.S.A., 1999. 
23. 
ASTM C 597, Standard Test Method for Pulse 
Velocity through Concrete, ASTM, U.S.A., 
1998. 
24. 
Arolu, E., Odbay, O., Bileik ykntsz 
yntemle beton dayanmnn kestirilmesi iin 
yeni forml ve uygulama sonular, Beton 
Prefabrikasyon Dergisi, Say 29, s.5-11, 
Ankara, 1994. 
25. 
ASTM C 39/C, Standard Test Method for 
Compressive Strength of Cylindrical Concrete 
Specimens, ASTM, U.S.A., 2001. 
Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 1, 2006 


Baz Tahribatsz Deney Metotlarnn Vakum Uygulanm Betonlarn Basn Dayanmlarnn... M. Erdal ve O. imek 

EK  
1 
WINDSOR PROBE PENETRASYON DERNLN BASIN DAYANIMINA EVRME TABLOSU 


GRNEN BASIN DAYANIMI (N/mm) 
SONDA MOHS MOHS MOHS MOHS MOHS 
(cm) NO. 3 NO. 4 NO. 5 NO. 6 NO. 7 
3,30 15,79 
3.35 16,67 
3.40 17,65 
3.45 18,53 
3.50 19,42 14,61 
3.55 20,30 15,59 
3.60 21,18 16,48 
3.65 22,06 17,46 
3.70 23,05 18,44 
3.75 23,93 19,32 14,61 
3.80 24,81 20,30 15,59 
3.85 25,69 21,18 16,57 
3.90 26,58 22,16 17,55 
3.95 27,46 23,14 18,53 
4.00 28,44 24,03 19,52 
4.05 29,32 25,01 20,50 15,10 
4.10 30,20 25,99 21,48 16,18 
4.15 31,09 26,87 22,46 17,26 
4.20 31,97 27,85 23,44 18,34 
4.25 32,85 28,83 24,52 19,42 
4.30 33,83 29,71 25,50 20,50 14,61 
4.35 34,72 30,69 26,48 21,57 15,79 
4.40 35,60 31,68 27,46 22,65 16,97 
4.45 36,48 32,56 28,44 23,73 18,14 
4.50 37,36 33,54 29,42 24,81 19,32 
4.55 38,25 34,42 30,40 25,89 20,50 
4.60 39,23 35,40 31,38 26,97 21,67 
4.65 40,11 36,38 32,36 28,05 22,85 
4.70 40,99 37,27 33,34 29,13 24,03 
4.75 41,87 38,25 34,32 30,20 25,30 
4.80 42,76 39,23 35,30 31,28 26,48 
4.85 43,64 40,11 36,28 32,36 27,65 
4.90 44,62 41,09 37,27 33,54 28,83 

GRNEN BASIN DAYANIMI (N/mm) 
SONDA MOHS MOHS MOHS MOHS MOHS 
(cm) NO. 3 NO. 4 NO. 5 NO. 6 NO. 7 
4.95 45,50 42,07 38,25 34,62 30,01 
5.00 46,39 42,95 39,23 35,70 31,19 
5.05 47,27 43,93 40,21 36,77 32,36 
5.10 48,15 44,82 41,19 37,85 33,54 
5.15 49,03 45,80 42,17 38,93 34,72 
5.20 50,01 46,78 43,15 40,01 35,89 
5.25 50,90 47,66 44,23 41,09 37,07 
5.30 51,78 48,64 45,21 42,17 38,25 
5.35 52,66 49,62 46,19 43,25 39,42 
5.40 53,54 50,50 47,17 44,33 40,60 
5.45 54,43 51,48 48,15 45,40 41,78 
5.50 55,41 52,47 49,13 46,48 42,95 
5.55 56,29 53,35 50,11 47,56 44,23 
5.60 57,17 54,33 51,09 48,64 45,40 
5.65 58,06 55,31 52,07 49,72 46,58 
5.70 58,94 56,19 53,05 50,80 47,76 
5.75 59,92 57,17 54,03 51,88 48,94 
5.80 60,80 58,06 55,02 52,96 50,11 
5.85 61,68 59,04 56,00 54,03 51,29 
5.90 62,57 60,02 56,98 55,11 52,47 
5.95 63,45 60,90 57,96 56,19 53,64 
6.00 64,33 61,88 58,94 57,27 54,82 
6.05 65,31 62,86 59,92 58,35 56,00 
6.10 66,19 63,74 60,90 59,43 57,17 
6.15 67,08 64,72 61,88 60,51 58,35 
6.20 67,96 65,70 62,86 61,59 59,53 
6.25 68,84 66,59 63,94 62,66 60,70 
6.30 67,57 64,92 63,74 61,88 
6.35 68,45 65,90 64,82 63,06 
6.40 69,43 66,88 65,90 64,33 
6.45 67,86 66,98 65,51 
6.50 68,84 68,06 66,69 
6.55 69,23 67,86 

